© rr

Lieve werd als vierjarig kind in 1944 met haar ouders opgepakt en naar een werkkamp in Duitsland overgebracht. Daar werden zij en haar broer misbruikt door soldaten. Later werd haar broer in een college opnieuw misbruikt door paters. Toen haar moeder dat te weten kwam, stortte ze in. Haar vader belandde in een depressie. Lieve droeg op jonge leeftijd de zorg voor haar gezin. Ze kon daardoor haar laatste jaar humaniora niet doen. Nadien haalde ze via de middenjury alsnog haar diploma en studeerde ze verpleegkunde. Intussen bleef ze zorgen voor haar zusjes en ouders. 

Toen ze kon werken als verpleegster richtte ze onder meer een afdeling voor readaptatie op in een psychiatrische kliniek en later een kinderkribbe voor allochtonen in Hoboken. Daarna ging ze in het onderwijs en studeerde ziekenhuiswetenschappen om te kunnen werken in het UZ Leuven.

“Paus Franciscus was als een grootvader, gevoelig, empathisch en familiair. Paus Leo is zoals een vader, eerlijk en rechtvaardig.” 

Haar broer kon door wat er gebeurd was niet meer studeren: hij kon zich niet concentreren en werd drie keer geopereerd als gevolg van het misbruik. In het ziekenhuis leerde hij zijn vrouw kennen, maar hij vertelde haar nooit wat hem was aangedaan. Hij pleegde uiteindelijk zelfmoord. Na het bezoek aan paus Franciscus vertelde Lieve zijn echtgenote wat er gebeurd was, waardoor zij besefte waarom hij uit het leven stapte. Zelfs in de therapie had hij nooit iets gezegd. Lieve treedt op namens hem, maar ook namens haar familie:  “Ik heb aan paus Franciscus en nu ook aan paus Leo gezegd hoe diep zoiets ingrijpt in een gezinsleven.”

Hoe evalueert u de huidige aanpak van het misbruik?
“Voor mij gaat het er vooral om dat het vooruitgaat. Niet enkel financieel. Dat laatste is nu vooral een probleem van de politiek en de parlementaire commissie die door de verkiezingen is stilgevallen. We ontmoetten onlangs minister Annelies Verlinden, die ons toezegde een daartoe bevoegde commissaris te benoemen. Ook de kwestie van de inbeslaggenomen dossiers van de commissie-Adriaenssens is daar ter sprake gekomen. Die dossiers zitten vast, waardoor we opnieuw moesten beginnen.” 

“Ik kan niet zeggen dat de Kerk niets doet, maar het gaat niet genoeg vooruit.” 

“De tussenoplossing van 3.000 euro is niet veel, maar de Kerk wil daarmee compenseren dat de parlementaire commissie stilligt. Die commissie moet zorgen voor een algemene regeling voor alle sectoren van de maatschappij. Dat er ontevreden mensen zijn begrijp ik, maar ik vind het jammer.”

Hoe kwam paus Leo op u over?
“Het gesprek met de paus was heel bijzonder en duurde langer dan gedacht. Hij is zeer empathisch en luisterde met volle aandacht. We mochten ons uitspreken en hij was eerlijk over wat hij wel en niet kon doen. Wie zegt ‘u bent toch de baas?’ begrijpt niet dat de paus niet alles kan beslissen. De bisschoppenconferenties hebben grote autonomie.”

“Ook bij paus Franciscus werd het financiële destijds aangeraakt. Hij vond dat de vergoedingen te laag waren, maar hij zei ook dat dit in handen moest komen van de parlementaire commissie.”

“Paus Franciscus was voor ons als een grootvader: gevoelig, empathisch en familiair. Paus Leo is zoals een vader, eerlijk en rechtvaardig. Hij zei: “Als één lidmaat van de Kerk lijdt, lijdt de hele kerk.” Na het gesprek gaf hij de ziekenzalving aan iemand van de groep die palliatief is. Dat was een zeer sterk moment. Hij vroeg bovendien meerdere keren om vergiffenis: ‘I beg you…’ Dat sommigen dit toch wegwuiven, vind ik jammer.”

“Journalisten concentreerden zich in Rome op enkele deelnemers die toch wel erg negatief kunnen zijn.” 

Bij de zondagsviering in de Sint-Jan van Lateranen, een dag na de ontmoeting, zaten ze met vijf overlevers vooraan naast Nathalie Becquart en Raffaella Petrini (twee vrouwen die door paus Franciscus in topfuncties werden benoemd, nvdr), die zeer hartelijk waren. “Toen de paus naar buiten ging, keek hij ons recht in de ogen. Dat was een moment van (h)erkenning. Hij zegende ons nog. Zijn zachte blik toonde zijn verbondenheid met ons.”

Er was ook wel wat te doen rond de organisatie van de reis en het verblijf in het Belgisch college.
“Het was een vraag vanuit de groep van vijftien om de paus te zien. De Kerk wilde zich daar niet mee moeien. De reis werd wel financieel gesteund. Met nuntius mgr. Coppola hadden we goed contact. We bereidden de ontmoetingen samen met hem voor.”

“Het Belgisch college als logement was uiteindelijk mijn idee. Vroeger was ik daar al eens geweest en ik vond dat toen heel mooi en betaalbaar. Ik wist niet dat het gebouw intussen anders was en dat een deel van het huis van de Broeders van Liefde als Belgisch College gebruikt werd. Toen alles geregeld was, bleek dat broeder Stockman daar woonde, wat voor sommigen een probleem was. Ik heb nagevraagd of hij aanwezig zou zijn, maar hij was in Rwanda. Het gebouw stond wel vol heiligenbeelden en boeken over de Broeders. Dat was lastig voor sommigen, wat ik begrijp. Maar we hebben ons best gedaan om het voor iedereen zo goed en aangenaam mogelijk te maken, en iedereen was vrij om op hotel te gaan. Sommigen deden dat. Rector Geert Morlion heeft ons bovendien zeer gastvrij ontvangen.”

Na het gesprek met de paus werd een brief afgegeven en werd de sfeer plots gespannen…
“Enkele mensen in de groep zijn volgens mij de hardroepers, de kritische stemmen. De brief die zij hebben afgegeven, kende ik niet. Wat erin stond, was juist, maar de manier waarop was niet oké. Dat dit zo zonder enig overleg gebeurde, heeft me gekwetst.”

“Journalisten maken ook gebruik van die situatie: ze focusten in Rome op de meest negatieve deelnemers. Van mij zegt men dat ik te positief ben of te veel aanleun bij de Kerk. Maar ik weiger negatief te zijn. Dat helpt niemand vooruit. Ik wil realistisch en oprecht de weg gaan die voor me ligt, en gebruikmaken van de deuren die opengaan.”

Hoe staat u tegenover het feit dat ze stelden dat ze nul empathie voelden bij aartsbisschop Terlinden?
“Zelf had ik eerder al aan mgr. Terlinden gezegd: wij voelen eigenlijk geen empathie bij u. Je ziet geen emoties bij hem. Je moet hem woorden geven. Brieven werden niet beantwoord, wat voelt als afwijzing. En ieder van ons heeft al genoeg afwijzing gekend. Telefoneren gaat via tussenpersonen. Hij wil zijn taak verderzetten en zegt dat hij voldoende omringd wordt, maar ook zijn medewerkers zijn niet opgeleid in deze materie.”

“Hij heeft wel goed geluisterd naar alle tekortkomingen en wil daar verandering in brengen. Dat is nodig, want bij het aartsbisdom krijg je soms te horen dat ‘de aartsbisschop nog andere dingen te doen heeft’. Dan ontplof je. Natuurlijk weet ik dat, maar wanneer je als overlever dringend contact nodig hebt, mogen ze je niet tegenhouden. Voor mij opent dat telkens diepere wonden.”

“Toen ik voor het eerst mijn verhaal wilde doen bij kardinaal Danneels zei hij: ‘Je moet dat aan Peter Adriaenssens vertellen.’ Ik kende hem nochtans persoonlijk. Dat heeft iets in mij gebroken. Eén blik kan maken dat het vertrouwen weg is. Dat moeten ze weten. En ze moeten zoeken hoe dat komt. Misschien door gebrek aan empathie, gebrek aan luisteren, omdat ze het al zo vaak gehoord hebben. Er is een zekere angst: wat komt er nog boven? Maar als mensen geen gehoor krijgen, gaan ze harder roepen.”

Wat moet er nu gebeuren?
“We moeten toekomstgericht werken. Safeguarding is voor mij cruciaal. In dat concept gaan ze met slachtoffers mee om te zien hoe misbruik kon gebeuren en hoe we het kunnen voorkomen. Dat kan helend zijn voor de slachtoffers. Zo is hun lijden niet zinloos.”

 “In Rome spraken we professor Peter Beer van het antropologisch instituut. Dat was zeer verhelderend. Jammer dat we maar met vijf van de groep waren. We spraken ook Hans Zollner (een jezuïet die een toonaangevende rol speelt in de strijd tegen seksueel misbruik in de Kerk, nvdr). Ik heb Zollner gevraagd om naar België te komen om met de bisschoppen en de overlevers samen te spreken.”  

“De week na Rome was er een evaluatievergadering met coördinator Jessika Soors, secretaris van de bisschoppenconferentie, Bruno Spriet en mgr. Terlinden. Helaas ging het vooral over de moeilijke ervaringen, terwijl we ook zoveel goeds hadden meegemaakt. Toch werd er open gesproken. Meer empathie, luisterbereidheid en goodwill kwamen naar boven. Maar sommige kritische stemmen focusten opnieuw op de financiën. Daarom moeten we dringend een afspraak maken met minister Verlinden, om ook de politiek op haar taak te wijzen.”

“Bij het aartsbisdom krijg je soms te horen: ‘de aartsbisschop heeft nog andere dingen te doen.’ Dan ontplof je.”

“Ik wil zelf verder gaan met professoren Beer en Zöllner, omdat zij toekomstgericht denken. Niet alleen wat preventie betreft, maar ook over kerkelijke cultuur. Zij zeggen dat bisschoppen door hun verantwoordelijkheid het contact met mensen (en hun noden) verliezen. Het synodale proces wil dat doorbreken door samen in de kring te zitten en elkaar in de ogen te kijken.”

“Rond safeguarding wordt gewerkt, maar nog zonder de bisschoppen. Zij lijken te zeggen: ‘wij hebben dat niet nodig.’ Maar kunnen zij nog mens zijn onder de mensen? We zijn een eind geëvolueerd, maar we moeten nog een grote weg afleggen. Klerikalisme blijft een moeilijk uit te roeien kwaal.”

“Schadevergoeding is dringend nodig, zeker voor wie nu niet voluit kan leven en nood heeft aan traumaheling. Maar ook safeguarding moet er dringend komen. Het zou verschrikkelijk jammer zijn als dit verdrongen wordt door de roep om financiën. Spiritualiteit en bescherming verdienen evenveel aandacht.”

Verder lezen?

Log in op uw Tertio account en lees meteen verder

Nog geen account? Neem een digitaal abonnement en lees meteen verder.
Of maak een Tertio proefaccount aan en lees 1 maand gratis online!