Het feest van het Heilig Hart kent een lange voorgeschiedenis die begint in Frankrijk in de zeventiende eeuw. Pas in 1856 werd het onder paus Pius IX een feest voor de hele Kerk en tijdens zijn pontificaat werd juni de maand van het Hart van Jezus. In mei 1899 publiceerde paus Leo XIII de encycliek Annum Sacrum, waarin hij de hele mensheid toewijdt aan het Hart van Jezus.
In de eerste decennia van de vorige eeuw werden talloze Heilig Hartkerken gebouwd en standbeelden opgericht die Jezus afbeelden met open armen in een verwelkomend gebaar. In veel parochies werden Bonden van het Heilig Hart opgericht. Talloze communicanten kregen een plaasteren buste van het Heilig Hart cadeau. Steeds meer van die beelden belanden tegenwoordig, na een jarenlang verblijf op een stoffige zolder, in een donkere garage of in een vochtig tuinhok, met ietwat geluk in een kringloopwinkel.
Paus Franciscus
In oktober 2024, slechts enkele maanden voor zijn dood, publiceerde paus Franciscus de encyckliek Dilexit nos (Hij heeft ons liefgehad), een citaat van Sint-Paulus uit zijn brief aan de Romeinen (Rom. 8,37). Het document handelt over de menselijke en goddelijke liefde van het hart van Jezus Christus.
Franciscus valt in zijn schrijven meteen met de deur in huis: “Om de liefde van Jezus tot uitdrukking te brengen wordt vaak het symbool van het hart gebruikt. Sommigen vragen zich af of dit symbool nog steeds betekenisvol is. Maar omdat wij geneigd zijn oppervlakkig en snel te leven zonder uiteindelijk te weten waarom, en omdat wij geneigd zijn onverzadigbare consumenten en slaven van de raderwerken van een markt te worden, die geen belangstelling heeft voor de zin van ons bestaan, hebben wij er allen behoefte er het belang van het hart opnieuw te ontdekken”, scheef Franciscus.
In zijn encycliek pleit hij voor een “eerherstel” voor het Hart van Christus.
Leo XIV
In de laatste maanden van zijn leven was paus Franciscus, in het verlengde van Dilexit nos,, bezig met de voorbereiding van een apostolische exhortatie over de zorg van de Kerk voor en met de armen, getiteld Dilexi te (Ik heb u liefgehad). Paus Leo XIV werkte het document verder af en bracht het in oktober vorig jaar uit.
“Omdat ik dit project als erfenis heb ontvangen, ben ik verheugd het mij eigen te maken – met de toevoeging van enkele overwegingen – en het aan het begin van mijn pontificaat voor te stellen”, schrijft Leo XIV in zijn eerste belangrijke document, waarin hij onder meer het geven van aalmoezen aan de armen bespreekt.
“Het feest van het Heilig Hart kent een lange voorgeschiedenis”
In de voorlaatste paragraaf van het document zet hij de puntjes op de i: “De christelijke liefde doorbreekt alle barrières: zij brengt mensen die ver zijn nabij, verenigt vreemden en verbroedert vijanden. Zij overbrugt kloven die menselijkerwijs onoverbrugbaar zijn en dringt door tot in de meest verborgen hoeken van de samenleving. Door haar aard is de christelijke liefde profetisch: zij verricht wonderen en kent geen grenzen. Het onmogelijke behoort tot haar wezen. Liefde is bovenal een levenshouding, een manier van leven. Kortom: een Kerk die geen grenzen stelt aan de liefde, die geen vijanden kent om te bestrijden, maar slechts mannen en vrouwen om lief te hebben, is de Kerk die de wereld vandaag nodig heeft.”
Diaconie
Naastenliefde, armoedebestrijding en solidariteit zijn sleutelbegrippen voor elke werkgroep die zich binnen onze parochies, samenwerkingsverbanden en pastorale zones op diaconie richt. Diaconie zou centraal moeten staan in de Kerk. Een hart is daarbij een heel betekenisvol symbool van liefde.
Elk jaar in aanloop naar 14 februari domineren harten de publieke ruimte, maar dan vooral om sentimenteel-commerciële redenen. De hartjes die dan overal zichtbaar zijn, hebben weinig te maken met de liefde die in Dilexit nos of Dilexi te centraal staan. Het woord “diaconie” is voor velen buiten de Kerk zelfs een totaal onbekend begrip.
Een hart in combinatie met een persoon die je met open armen verwelkomt, spreekt veel duidelijker aan. Misschien is de visualisatie van het Heilig Hart van Jezus aan een aggiornamento toe: minder zeemzoet dan honderd jaar geleden, maar nog altijd even verwelkomend en uitnodigend. Het Heilig Hart van Jezus is inderdaad aan eerherstel toe.
Meer opinies van
Ludwig De Vocht
