Oremus

Op 13 mei 1917 verscheen Onze-Lieve-Vrouw voor het eerst aan drie herderskinderen in het Portugese Fatima. Ze spoorde hen aan te bidden voor het herstel van de vrede in de wereld die toen in de greep was van de Eerste Wereldoorlog. Vandaag wordt de wereld opnieuw geconfronteerd met oorlogsdreiging, onder meer door de crisis rond de Straat van Hormuz.

Elk jaar op 13 mei viert de Kerk de feestdag van Onze-Lieve-Vrouw van Fatima. Daarmee wordt de eerste van zes verschijningen herdacht die tussen mei en oktober 1917 plaatsvonden aan de herderskinderen Lucia, Francisco en Jacinta. Tijdens die eerste verschijning vroeg Onze-Lieve-Vrouw hun een rozenkrans te bidden voor de vrede. 

Kort na de laatste verschijning, op 13 oktober 1917, brak in Rusland de Oktoberrevolutie uit. Tijdens haar verschijningen voorspelde Maria niet alleen het einde van de Eerste Wereldoorlog, maar vroeg zij ook dat Rusland zou worden toegewijd aan het Onbevlekte Hart van Maria. De Grote Oorlog eindigde ruim een jaar later, terwijl in Rusland uiteindelijk het communisme de macht greep.

Hormuz en Oekraïne 
109 jaar later is het Rusland van Vladimir Poetin verwikkeld in een aanslepende oorlog met buurland Oekraïne. Tegelijk bestaat de vrees dat het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran opnieuw kan escaleren. Veel zal afhangen van de ontwikkelingen in de Straat van Hormuz, de strategische toegangspoort tot de Perzische Golf. Een blokkade van deze vaarroute dreigt zware gevolgen te hebben voor de wereldeconomie, met mogelijk toenemende armoede en honger als gevolg.

Toen Leo XIV een jaar geleden werd gekozen als opvolger van paus Franciscus, riep hij meteen op tot vrede. De oorlogsdreiging rond Iran was toen nog niet tot volle ontbranding gekomen, maar de conflicten in Oekraïne, Gaza, Soedan en Oost-Congo woedden al hevig. 

“Onze-Lieve-Vrouw vroeg een rozenkrans te bidden voor de vrede”

Hoewel het staakt-het-vuren in Gaza hoop gaf, blijft de humanitaire ellende er immens. Werkelijke vrede betekent immers meer dan het zwijgen van de wapens. De pauselijke oproepen tot vrede vallen vandaag echter vaak in dovemansoren. Volgens verschillende vaticanisten wordt in Rome ondertussen gewerkt aan een nieuwe encycliek over vrede, een hedendaagse pendant van Pacem in Terris, de encycliek die Johannes XXIII publiceerde in 1963, kort na de Cubacrisis die de wereld op de rand van een kernoorlog bracht. 

De situatie vandaag is anders, maar daarom niet minder zorgwekkend. Een nieuw pauselijk schrijven over vrede in een geglobaliseerde wereld zou bijzonder welkom zijn.

Artificiële Intelligentie 
Intussen wordt algemeen verwacht dat de eerste encycliek van Leo XIV zal handelen over artificiële intelligentie en menselijke waardigheid. De impact van AI en de snelle ontwikkeling van humanoïde robots lijken nauwelijks nog te stoppen. Maar wat als zulke technologieën in oorlogen worden ingezet? 

Oorlogen zijn altijd momenten geweest waarop nieuwe technologieën versneld worden getest. Sciencefictionfilms geven al een glimp van de dreiging die AI-gestuurde wapens kunnen vormen, maar de werkelijkheid zou nog veel grimmiger kunnen zijn dan fictie. Wie had aan het begin van de industriële revolutie kunnen vermoeden hoe vernietigend oorlogvoering op industriële schaal in de twintigste eeuw zou worden?

De feestdag van Onze-Lieve-Vrouw van Fatima biedt alvast een goede gelegenheid om even stil te staan bij Maria’s oproep tot gebed voor vrede. De meimaand is traditioneel een Mariamaand, en meer dan een eeuw na de verschijningen in Portugal geven nog steeds vele gelovigen gehoor aan die oproep.

Zij bidden voor vrede op alle plaatsen waar die onder druk staat, en dat niet alleen in de Straat van Hormuz. Oremus.