“’t Is weer voorbij die mooie zomer, die zomer die zowat begon in mei”, zong de Nederlandse zanger Gerard Cox in 1973. Het nummer zou grijs gedraaid worden na de warme zomer van 1975 en zeker na de legendarische droge zomer van 1976. Ook die van 1949 was volgens de oudste generatie landgenoten bijzonder mooi. Bewuste herinneringen aan vroegere hete en droge zomers vallen evenwel stilaan buiten de mensenheugenis. Enkel meteorologische diensten bieden cijfermateriaal daarover.
Kleine IJstijd
Voor ons land startten de metingen in 1833, tegen het einde van de Kleine IJstijd, die zowat rond 1430 begon. Voor informatie over weerkundige gegevens van vóór de start van de metingen zijn we aangewezen op verslagen, kronieken en allerlei andere historische documenten, waaruit rechtstreeks of onrechtstreeks informatie over de zomermaanden kan worden afgeleid.
Dat de zomer van 2026 de warmste ‘ooit’ was, klopt allicht niet. Het is hoogstens de warmste sinds de start van de metingen in 1833. Daarvóór waren er in de Middeleeuwen mogelijk ook zomers die even ongenadig waren als die van dit jaar.
Rampzalig
De hete, droge zomer leidde in ons land tot talloze extra overlijdens. De grootste natuurramp die ons overviel, was de brand op de uitgedroogde Hoge Venen. Ook elders in Europa en de wereld woedden enorme bosbranden en zorgden turbulente weersomstandigheden voor grote schade. Als gevolg van de oplopende temperaturen op grotere hoogten beginnen bergen af te brokkelen, met puinlawines tot gevolg. De ramp in het Tibetaans-Nepalese grensgebied ligt nog vers in het geheugen.
“De Koude Oorlog lijkt na enkele decennia terug van weggeweest.”
Ondanks het feit dat klimaatwetenschappers al decennia de alarmbel luiden, lijken politici als struisvogels de kop in het zand te steken. Alarmisme levert geen electoraal gewin op; akkoorden over klimaatdoelstellingen lijken vooral bestemd voor de media. Andere ‘prioriteiten’ leiden intussen de aandacht af van stijgende zeespiegels, uitdrogende landstreken, hongersnood en klimaatvluchtelingen.
Koude Oorlog
De Kleine IJstijd is inmiddels ruim anderhalve eeuw voorbij, maar de Koude Oorlog lijkt na enkele decennia terug van weggeweest. De aandacht van politici lijkt soms te zijn gekaapt door peperdure bekommernissen rond defensie. Met de regelmaat van de klok worden de Europese landen de daver op het lijf gejaagd met speculaties over een op til zijnde actie van Rusland tegen een NAVO-lidstaat in het Balticum. Berichten over drones met explosieven op Duitse luchthavens moeten het wantrouwen en de angst nog vergroten.
Als het Kremlin Europese landen wil ontwrichten, hoeft het in een hete zomer alleen maar een aantal gekken zo ver te krijgen om op tal van plaatsen tegelijk met enkele lucifers bossen in brand te steken. Ook ‘verdwaalde’ drones of raketten kunnen bossen en graanvelden in vlammen doen opgaan. Oorlog bedreigt de voedselzekerheid, net als hete zomers.
Ploegscharen
Het motto dat paus Leo koos voor de Wereldgebedsdag voor de zorg voor de Schepping van 1 september verwijst naar een visioen van Jesaja, waarin oorlog en voedselzekerheid aan elkaar gekoppeld worden. De profeet stelt: “Dan smeden zij hun zwaarden om tot ploegscharen en hun speerpunten tot sikkels.” (Jesaja 2,4)
“We worden opgeroepen ons hart te laten vernieuwen zodat we naar vrede kunnen streven en zorg kunnen dragen voor de schepping”, schrijft de paus in zijn boodschap. “Als we die taak opnemen in nederigheid en geloof, dan werken we mee aan Gods vernieuwingswerk. Dan begeven we ons traag maar zeker van woestenij naar plantentuin, van verdeeldheid naar gemeenschap en van geweld naar vrede”, schrijft Leo XIV.
Het zal in het huidige ‘verhitte’ klimaat evenwel nog wel een poosje duren vooraleer bommenwerpers worden omgebouwd tot sproei- of blusvliegtuigen en gevechtstanks tot plant- of maaimachines.
Meer opinies van
Ludwig De Vocht
