Vuur dat redt, vuur dat vernietigt

Vijf Belgische brandweerlieden trokken vanuit Zaventem naar Paredes de Coura, nabij de Spaanse grens, om Portugese hulpverleners bij te staan in de strijd tegen de bosbranden die het land al weken teisteren. Op het eerste gezicht een klein gebaar. Toch roept het een grotere vraag op: waarom slagen we er wel in samen natuurbranden te bestrijden, maar zoveel moeilijker om te voorkomen dat we elkaar met vuur bestoken?

Portugal kreunt onder een loden hitte. Wind en droogte voeden het vuur, terwijl meer dan duizend Portugese brandweerlieden al dagen proberen de branden onder controle te krijgen. Daarom schiet Europa te hulp. Deze zomer zet de Europese Unie haar grootste bosbrandrespons ooit in: 777 brandweerlieden uit veertien lidstaten worden strategisch gestationeerd in Cyprus, Griekenland, Italië, Frankrijk, Spanje en Portugal. Vorig jaar ging in de Europese Unie meer dan een miljoen hectare natuur in vlammen op, een oppervlakte vergelijkbaar met die van Cyprus. Woensdag debatteert het Europees Parlement over hoe de Unie zich beter kan wapenen tegen wat steeds minder een uitzondering is en steeds meer de nieuwe realiteit wordt.

Broederlijkheid in actie
Zo krijgt Europese solidariteit concreet gestalte: in landen die elkaar niet als concurrenten zien, maar als bondgenoten in de zorg voor ons gemeenschappelijke huis.

En toch. Dezelfde planeet die in Zuid-Europa brandt door hitte, brandt elders door mensenhanden. Vuur is een natuurkracht, maar ook een wapen. Het vernietigt infrastructuur, ontwricht samenlevingen en maakt hele gebieden onleefbaar. Denk aan Gaza en Oekraïne, waar oorlog niet alleen mensenlevens kost, maar ook ecosystemen verwoest en natuurbranden aanwakkert. Menselijk leed en ecologische ravage gaan er hand in hand.

Brandende braamstruik
In de Bijbel is vuur nooit zomaar vuur. Het krijgt betekenis door wat de mens ermee doet. In de brandende braamstruik openbaart God zich zonder te verteren. Het vuur van Pinksteren brengt mensen samen. Maar er is ook het vuur van Sodom en van Gehenna, symbool van oordeel en verwoesting. Telkens staat de mens voor dezelfde keuze: bewaren of vernietigen, verbinden of verwoesten. Die keuze ligt niet bij de natuur, maar bij ons.

Geen vrome taal
Juist daarom is het betekenisvol dat paus Leo XIV de zorg voor de schepping opnieuw een prominente plaats geeft binnen het Dicasterie voor Integrale Menselijke Ontwikkeling. Ecologie is geen afzonderlijk thema naast oorlog, vrede en armoede, maar raakt aan dezelfde fundamentele vraag: hoe willen wij samenleven op deze aarde?

“Dezelfde planeet die in Zuid-Europa brandt door hitte, brandt elders door mensenhanden”

Die samenhang klinkt ook door in Laudato Si’, waarin paus Franciscus benadrukt dat de ecologische, sociale en morele crisis verschillende gezichten zijn van één en dezelfde werkelijkheid. Wie de aarde beschermt, beschermt uiteindelijk ook de mens. En wie vrede wil bevorderen, kan de zorg voor de schepping niet los daarvan zien.

Maar zien onze politieke leiders die samenhang even scherp, en zijn zij bereid ernaar te handelen?

Grensoverschrijdende broederlijkheid
Vijf Belgische brandweerlieden toonden dat grensoverschrijdende verbondenheid mogelijk is wanneer het vuur om zich heen grijpt. De brandende vraag die dat oproept, is of we diezelfde solidariteit ook onderling kunnen opbrengen. Niet om elkaar te bestrijden, maar om branden te blussen. Niet om oorlog te voeren, maar om zorg te dragen voor ons gemeenschappelijke huis en voor de generaties die na ons komen. Want uiteindelijk is dat de toekomst die werkelijk telt.