Voor wie de voorbije jaren pleitte voor vertraging is dit een harde landing. We kunnen alleen hopen dat de wereld hieruit leert. Zoals zo vaak zijn de armsten de grootste dupe, ook in ons eigen land. Overheidsgeld voor energiepremies is er immers niet onbeperkt. Voor wie midden in het oorlogsgeweld moet overleven, rest er enkel doffe ellende en onmacht.
De roes van vrees
Waar komt de vernietigende oorlogskoorts vandaan die vandaag over de wereld waait? Het aantal dreigingen lijkt dagelijks toe te nemen. Misschien speelt hier een eenvoudig mechanisme: wie zich onzeker voelt, grijpt sneller naar machtsvertoon. Het is een primitieve reflex om onszelf te beschermen. De ‘ander’ wordt dan al snel de vijand die moet worden afgeschrikt.
“Om vrij te zijn, moet men gevreesd worden, en om gevreesd te worden, moet men krachtig zijn”, stelde de Franse president Emmanuel Macron onlangs in een toespraak over de militaire strategie. De symboliek was duidelijk: hij arriveerde hij arriveerde met een vliegtuig dat begeleid werd door vier zwarte Mirage-gevechtsvliegtuigen.
“Wanneer landen uitsluitend op angst vertrouwen, belanden we in een destructieve cirkel van wantrouwen”
Zijn woorden doen denken aan Niccolò Machiavelli: “Het is veiliger om gevreesd te worden dan om geliefd te zijn.” In de huidige geopolitieke chaos lijkt dat voor velen een logische visie. Moeten we ons niet zo snel mogelijk bewapenen en ons gedragen als gevaarlijke krijgers, die men beter met rust laat?
De kracht van geliefd zijn
Maar wat als we het perspectief omdraaien? Rond 600 voor Christus formuleerde Chilon van Sparta een andere gedachte: “Verdien het om geliefd te worden, vrees het om gevreesd te worden.”
Wanneer landen uitsluitend op angst vertrouwen, belanden we in een destructieve cirkel van wantrouwen. Een werkelijk sterke staat hoeft haar wapens niet voortdurend te tonen. Ze kan ook kracht tonen door het risico te nemen om te onderhandelen.
“De relatie is de remedie”, schrijft de bekende psychiater Irvin Yalom. Het tragische van onze tijd is dat internationale relaties steeds meer vergiftigd raken door cynisme en wantrouwen. Diplomaten geven zelfs aan dat de omgangsvormen in de wereldpolitiek vandaag achteruitgaan.
Een oproep tot gebed
Ook de paus herkent dit gevaar. In een video van Vatican News hoor je hem bidden: “Help ons te begrijpen dat ware veiligheid niet voortkomt uit controle gevoed door angst, maar uit vertrouwen, gerechtigheid en solidariteit tussen de volkeren”.
Hij vraagt ons niet om een vrome wens, maar om de Geest toe te laten zodat we “trouwe en creatieve bouwers van dagelijkse vrede worden… zodat ieder vriendelijk woord, ieder gebaar van verzoening en iedere keuze voor dialoog een kiem wordt van een nieuwe wereld.”
Gelovig of niet: we voelen aan dat het roer om moet. Laat ons, ieder op zijn eigen manier, bouwen aan en bidden om vrede.
Meer opinies van
Johan Van der Vloet
