Afgelopen jaar verhuisden honderden westerlingen naar Rusland, aangetrokken door het ‘shared values’-visum dat vorig jaar geïntroduceerd werd door president Vladimir Poetin. Het gaat om een speciale regeling voor buitenlanders die zich identificeren met traditionele Russische normen en waarden. Deze nieuwkomers krijgen een tijdelijke verblijfsvergunning van drie jaar, die kan worden omgezet in een permanente verblijfsstatus en uiteindelijk in staatsburgerschap.
“Dit programma is Ruslands antwoord op wat het ziet als de schadelijke effecten van westerse neoliberale politiek”, verklaart Russian Residency. Aanvragers hoeven geen Russische taal- of cultuurtest af te leggen. Een simpele verklaring waarin ze het beleid van hun thuisland afwijzen, volstaat.
Volgens Russische wetgevers zijn sinds begin 2025 ongeveer 700 mensen via dit visum naar Rusland gekomen, waaronder 99 Amerikanen. Onder hen de familie Hare uit Texas. Ze beschouwen zichzelf als ‘morele immigranten’ en zien Rusland als een toevluchtsoord tegen de “morele achteruitgang” in de VS. Hun verhaal werd gretig gedeeld door Russische staatsmedia als voorbeeld van geslaagde integratie.
Het beloofde land?
De invoering van het ‘shared values’-visum past in de bredere cultuuroorlog die het Kremlin voert tegen het Westen. Influencers presenteren Rusland als een baken van traditie en conservatisme tegenover het “moreel corrupte” Westen. Maar de werkelijkheid blijkt minder zwart-wit. “Rusland is een stuk minder orthodox dan je zou verwachten”, getuigt Hare in een interview in De Morgen. Zo liggen de echtscheidingscijfers hoog en is abortus, hoewel onder strikte voorwaarden, legaal.
“Het is tijd om niet langer te wachten op een beloofd land, maar om actief bij te dragen aan het creëren van een samenleving die onze waarden weerspiegelt”
Voor sommigen loopt de droom zelfs uit op een regelrechte deceptie. Francine Villa, een zwarte vrouw van Amerikaanse origine geboren in Rusland, verhuisde in 2019 van Miami naar Moskou om te ontsnappen aan racisme in de VS. Aanvankelijk voelde ze zich er vrij en veilig, maar in juli 2025 deelde ze een video op sociale media waarin ze in tranen getuigde dat haar buren haar fysiek hadden aangevallen en haar elektriciteit hadden afgesloten. Ze beschreef de aanval als een racistische daad.
Vlucht of verantwoordelijkheid?
Het beloofde land blijkt dikwijls een illusie. Niettemin weerspiegelt deze omgekeerde immigratie een breder patroon. De toenemende polarisatie in westerse samenlevingen en het groeiende verlangen naar veiligheid zijn tekenen van een collectieve ontworteling in een snel veranderende wereld. Velen voelen zich ontheemd, niet alleen in de VS maar ook in Europa.
Die tendens roept vragen op: wat doe je wanneer je je een vreemdeling begint te voelen in je eigen land? Trek je je terug achter (virtuele) muren en rolluiken, of zoek je elders naar het beloofde land? De zoektocht naar veiligheid en stabiliteit lijkt in toenemende mate gepaard te gaan met de queeste naar een plek die onze waarden weerspiegelt.
Verantwoordelijkheid
De ‘teloorgang van het paradijs’, zoals de Engelse dichter John Milton het beschreef, blijkt een diepmenselijke realiteit. We verlangen naar een ideale plek, een toevluchtsoord waar onze waarden eindelijk erkend worden. Maar de vraag die we ons moeten stellen is: kunnen we die waarden niet beter hier, in onze eigen samenleving, tot leven brengen?
Het is tijd om niet langer te wachten op een beloofd land, maar om actief bij te dragen aan het creëren van een samenleving die onze waarden weerspiegelt. Zoals de profeet Jeremia zegt: “Draag bij aan de bloei van uw stad, want haar bloei is ook uw bloei.” Een afbrokkelende stad vraagt niet om een afwachtende houding. De tijd is gekomen om de handen uit de mouwen te steken en de verandering die we zoeken zelf te realiseren – niet door te vluchten, maar door betrokkenheid. Want de sleutel naar een rechtvaardige en duurzame toekomst ligt niet in Rusland of waar dan ook, maar in de zorg en inzet voor de gemeenschappen waarin we wonen.
Kelly Keasberry
