Militair roept dat vragen op. Rusland beschikt immers al over drones, kruisraketten, artillerie en glijbommen die in Oekraïne aanzienlijke schade aanrichten. Waarom dan zo’n peperduur prestigewapen inzetten? Op het eerste gezicht druist dat in tegen alle militaire logica. Maar het wordt begrijpelijk wanneer je beseft dat de Oresjnik meer is dan een wapen.
De raket is niet alleen een signaal aan Oekraïne, maar vooral een statement over Rusland zelf. Over een regime dat zijn macht steeds nadrukkelijker moet ensceneren. Over een leider die fysiek almaar verder achter beveiliging, afstand en controle verdwijnt, maar symbolisch juist luider dan ooit aanwezig wil zijn.
Afbrokkelende geloofwaardigheid
Voor Vladimir Poetin zijn het geen gemakkelijke tijden. Hij verschijnt nog op staatsbezoeken, militaire ceremonies en zorgvuldig geregisseerde televisiebeelden. Maar sinds de muiterij van Wagnerbaas Jevgeni Prigozhin in juni 2023 is de Russische president steeds sterker afgeschermd geraakt.
Daarbij komt dat zijn geloofwaardigheid ook onder de eigen bevolking afbrokkelt. Volgens Rusland-analist Alexander Baunov wordt Poetin door steeds meer Russen niet langer gezien als de almachtige beschermer van vroeger, maar als een verouderde leider die de voeling met de realiteit verliest.
“Wat gebeurt er met een regime dat zijn gezag niet langer kan funderen op het vertrouwen van burgers?”
Dat betekent niet dat zijn macht verdwenen is. Staatsmedia, veiligheidsdiensten en het politieke systeem blijven stevig rond hem georganiseerd. Maar een bevolking die geconfronteerd wordt met hogere belastingen, economische druk en wijdverbreide internetstoringen raakt langzaam oorlogsmoe. Uit recent onderzoek van het onafhankelijke Levada Center blijkt dat een recordaantal Russen (62,7 procent) vredesonderhandelingen verkiest boven een eindeloze voortzetting van de oorlog.
Hypersonisch communicatiewapen
Uitgerekend dat maakt die raket zo veelzeggend. Ze moet niet alleen schade aanrichten, maar ook ontzag wekken. Angst zaaien, Europa herinneren aan Russische slagkracht. “Vergeet ons niet”, klinkt het impliciet richting de NAVO en Europese hoofdsteden. “Wij zijn bereid verder te gaan dan anderen.”
Dat is een oude logica. De geschiedenis is doorspekt van regimes die op momenten van onzekerheid grijpen naar disproportionele symboliek. Romeinse keizers organiseerden triomftochten wanneer hun macht wankelde; totalitaire regimes grepen naar massaparades en quasi-sacrale machtsrituelen. Hoe poreuzer de macht, hoe groter het spektakel.
Zo wordt ook de oorlog in Oekraïne niet alleen militair, maar psychologisch uitgevochten. De Oresjnik is meer dan een raket: het is een hypersonisch communicatiewapen.
Verontrustende tendens
De bombardementen van afgelopen zondag werpen een fundamentele vraag op: wat gebeurt er met een regime dat zijn gezag niet langer kan funderen op het vertrouwen van burgers, maar het alleen nog kan afdwingen via angst?
Het antwoord was zichtbaar boven Kiev. De raket wordt de stem van een leider die steeds moeilijker loyaliteit kan opwekken, en daarom harder moet dreigen om gehoord te worden.
Dat is de tragiek van macht die haar legitimiteit verliest. Ze kan zichzelf alleen nog in stand houden door harder toe te slaan, groter spektakel te organiseren en meer angst te zaaien, en versnelt zo tegelijk haar eigen verval.
Niccolò Machiavelli schreef ooit dat het voor een heerser veiliger is gevreesd dan geliefd te zijn. De christelijke traditie heeft daar altijd iets tegenover gesteld: dat gezag alleen duurzaam is wanneer het gegrond is in gerechtigheid en dienstbaarheid.
Op korte termijn lijkt angst misschien efficiënt. Maar regimes die uitsluitend op angst steunen, putten zichzelf uiteindelijk uit. Dat biedt weinig troost aan wie vandaag onder raketten leeft. Wel herinnert het ons eraan dat geweld geen fundament van beschaving is, maar vaak het teken dat een macht haar einde vreest.
Meer opinies van
Kelly Keasberry
